fbpx Nawidunia - Kul Sansar Ek Parivar

ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਧਰਮ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਢਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ : ਆਨੰਦ ਪਟਵਰਧਨ

ਆਨੰਦ ਪਟਵਰਧਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ। ਪਟਵਰਧਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

1978 ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਪਟਵਰਧਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁਖਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ‘ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕੀ ਤਰੰਗੇਂ, ਜ਼ਮੀਰ ਕੇ ਬੰਦੀ, ਰਾਮ ਕੇ ਨਾਮ, ਫਾਦਰ, ਸਨ ਐਂਡ ਹੋਲੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਜੈ ਭੀਮ ਕਾਮਰੇਡ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਰਾਮ ਕੇ ਨਾਮ’ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਵਰਧਨ ਨੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ।

75 ਮਿੰਟ ਦੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚਲਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਭੜਕੀ ਹਿੰਸਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਵਜੋਂ ਹੋਈ, ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

1992 ਵਿਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਐਵਾਰਡ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਟਿਵ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਤਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਮਿਲੇ ਸਨ।

ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ 28 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ 32 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੇ ਜਾਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਉਣ ਲਈ ਪਟਵਰਧਨ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਫ਼ੈਸਲੇ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ‘ਤੇ ਆਨੰਦ ਪਟਵਾਰਧਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੈਸਵਾਲ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ।

ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋ?

ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਨਾਮ ਕੇ ਰਾਮ’ ਵੇਖਣ ‘ਤੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਇਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਮਹੰਤ ਲਾਲਦਾਸ ਹੀ ਦੱਸ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਉਣ ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਥੋਂ ਤਕ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਵੀਐਚਪੀ) ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਆਸੀ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ‘ਰਾਮ ਕੇ ਰਾਮ’ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਲਿਬਰਹਾਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।

ਮੈਂ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਜਿਹੇ ਮੰਦਰ ਸਨ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਰਾਮ ਇਥੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਰਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਚੜਾਵਾ ਚੜ੍ਹੇਗਾ, ਵਧੇਰੇ ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏਗਾ। ਪਰ ਵੀਐਚਪੀ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਸੀ।

ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ‘ਰਾਮ ਕੇ ਨਾਮ’ ਬਣਾਈ ਸੀ। 1990 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਥੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਾਰਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੁੱਝ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਸਜਿਦ ਬਚ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਰਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਾਰਸੇਵਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਾਬਕਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਸਨ, ਜੋ ਵੀਐਚਪੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ ਸਨ।

ਪੁਲਿਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਮਸਜਿਦ ਬਚ ਗਈ ਪਰ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਵੀ ਗਏ ਸਨ। 2014 ਵਿਚ, ‘ਕੋਬਰਾ ਪੋਸਟ’ ਨੇ ਇੱਕ ਸਟਿੰਗ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਬਰੀ ਢਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਗੁਪਤ ਕੈਮਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਉਸ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ, ਕਾਰਕੁਨ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇਗਾ।

ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਪੁਲਿਸ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿਚ ਕੁੱਝ ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ 1990 ਵਿਚ ਇਹੋ ਹੋਇਆ – ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਾਰਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਮਰਵਾਇਆ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਵਧੇਰੇ ਫ਼ਿਰਕੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਏ ਕੀ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ‘ਰਾਮ ਕੇ ਨਾਮ’ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਤਦ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਗ਼ਰੀਬ, ਸ਼ੋਸ਼ਤ ਅਤੇ ਪੱਛੜੇ ਲੋਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕੋਈ ਗੜਬੜ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਦਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅਯੁੱਧਿਆ ਗਏ ਸੀ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ‘ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁੱਝ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਦੰਗਾ-ਫਸਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹੀ ਭਾਵਨਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਗਾੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਫ਼ਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਹੁਲਤਾ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਫ਼ਿਰਕੂ ਦੰਗੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਪੋਗਰਾੱਮ (ਕਿਸੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕਤਲੇਆਮ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਧੇਰੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਸੀਂ ਭਾਵੇਂ 2002 ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਓ, 1984 ਦੇਖ ਲਓ ਜਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਸਾਲ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦੇਖ ਲਓ। ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਕਿਸ ਨੇ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

‘ਰਾਮ ਕੇ ਨਾਮ’ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅਖਾੜੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਅਖਾੜੇ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਝਗੜਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਝੂਠ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਝਗੜੇ ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ੈਵ ਚੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਵਿਚਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੜਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਦਾ ਹਿੰਦੂਤਵ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ।

ਅੱਜ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਹੀ ਭਾਵਨਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ 500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲਵਾਂਗੇ। ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਵਸ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਲਈ ਮੁਲਜ਼ਮ 32 ਆਗੂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਗ਼ੈਰ-ਸਮਾਜੀ ਅਨਸਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ?

ਜੇਕਰ ਅਦਾਲਤ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਗ਼ੈਰ-ਸਮਾਜੀ ਅਨਸਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚਾ ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਗ਼ੈਰ-ਸਮਾਜੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦਰ ਉਥੇ ਹੀ ਬਣਾਵਾਂਗੇ। ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰਾਜ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਜੋ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਕਰਾਂਗੇ ਸਭ ਚੱਲੇਗਾ।

ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਅਗਾਉਂ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। 1990 ਵਿਚ ‘ਰਾਮ ਕੇ ਨਾਮ’ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹੰਤਾਂ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਉ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ 1949 ਵਿਚ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਸਜਿਦ ਵਿਚ ਵੜ ਕੇ ਰਾਮ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ। ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੇ ਮੂਰਤੀ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸੰਘ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀਐਚਪੀ ਨੇ ‘ਭਏ ਪ੍ਰਕਟ ਕ੍ਰਿਪਾਲਾ ਨਾਮ’ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਬਣਵਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਬੱਚਾ ਅਚਾਨਕ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿਨੈ ਕਰਕੇ ਮਸਜਿਦ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਅਗਾਉਂ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ’ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੀ ਕਹੋਗੇ?

ਦਸੰਬਰ 1992 ਵਿਚ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਕਰੀਬ ਨੌਂ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਕੈਮਰੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ (ਮੁਲਜ਼ਮ ਆਗੂ) ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਤੁਸੀਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੇਖੋਗੇ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹਨ।

1989 ਵਿਚ ਵੀਐਚਪੀ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। 6 ਦਸੰਬਰ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਥੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਭੰਨਤੋੜ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

ਅਜਿਹਾ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ (ਕਾਰਕੁਨਾਂ ‘ਤੇ) ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਸੰਗਠਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ?

ਮੈਂ ਜੋ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ 1857 ਵਿਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਨਮਾਜ਼ ਅਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।

ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਲੋਂ ਬਾਬਾ ਰਾਮਚਰਨ ਦਾਸ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅੱਛਣ ਮੀਆਂ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।

1857 ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਜਦੋਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਰਾਮਚਰਨ ਦਾਸ ਅਤੇ ਅੱਛਣ ਮੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਉਹੀ ਕੰਮ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਹਨ, ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਫ਼ਿਰਕੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਹਨ।

1990 ਵਿਚ ਇਕ ਨਾਅਰਾ ਚੱਲਦਾ ਸੀ ‘ਕਣ-ਕਣ ਮੇਂ ਵਿਆਪੇ ਹੈਂ ਰਾਮ, ‘ਭਾਵ ਰਾਮ ਕਿਸੇ ਇਕ ਇਟ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਬਾਬਰੀ ਢਾਹੁਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਪੁਜਾਰੀ ਲਾਲਦਾਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋ ਗਈ। ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਕਈ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਤਲਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਮਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ।

ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਪੀੜਤ ਧਿਰਾਂ ਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?

ਮੁਸਲਮਾਨ ਥੱਕ ਗਏ ਹਨ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੁਣ ਉਹ ਕੋਈ ਝੰਝਟ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਅੱਗੇ ਮਾਮਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੀਬੀਆਈ ਕਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਵਕਾਲਤੀ ਧਿਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਹਨ, ਕੇਸ ‘ਤੇ ਫਰਕ ਕਿਵੇਂ ਪਏਗਾ।

ਅਦਾਲਤਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਦਬਾਅ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਇਕ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੋਕ ਲੜਨ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਉਤਰ ਗਏ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਉੱਤਰਨਾ ਪਏਗਾ।

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ‘ਤੇ ਸਾਡਾ ਦਬਾਅ  ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਹਾਲੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮੇਰੀਆਂ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ‘ਤੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਉਮਰ ਸਬੰਧੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਘੱਟ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਣ।

ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਆਸਤ ਲਈ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਹੋਈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪੂਰੇ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋ?

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਤੋੜ ਕੇ ਮਸਜਿਦ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਬਣੀ, ਉਦੋਂ ਰਾਮ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਬਾਬਰੀ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੰਦਰ ਬਣਦੇ ਸਨ।

ਮੂਲ ਰਾਮਾਇਣ ਵਾਲਮੀਕੀ ਵਲੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਦੌਰ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਵਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਬਣਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮਗਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਆਏ, ਉਹ ਇੰਨੇ ਗ਼ਲਤ ਸਨ ਕਿ ਹਰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਭਾਵ ਰਾਮਲਲਾ ਖ਼ੁਦ ਇਕ ਧਿਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਕੀਲ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਖ਼ੁਦ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਆ ਕੇ ਕੇਸ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਮਲਲਾ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਜੇਕਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ।

ਹੁਣੇ ਹੀ ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਪਤੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਡਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਾਨੂੰ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਰੱਬ ਦਾ ਦਰਜਾ ਇੰਨਾ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਜ਼ਮੀਨ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ!

‘ਰਾਮ ਕੇ ਨਾਮ’ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਏ ਕੁੱਝ ਤਜਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ…

ਜਦੋਂ ‘ਰਾਮ ਕੇ ਨਾਮ’ ਬਣੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀਪੀ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੇ ਗਠਜੋੜ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਜੋ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਚੱਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਨਫ਼ਰਤ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਮਝ ਜਾਣਗੇ ਕਿ ਇਹ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਈਆਂ ਤੇ ਗਈਆਂ ਪਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ।

ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਮਗਰੋਂ ਇਕ ਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਵੀ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਤੋਂ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ।

ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਵਰਗੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਹਿਮ ਟੀਵੀ ‘ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਜਪਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਬਲਕਿ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਖੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
‘ਦ ਵਾਇਰ’ ਵਿਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ।

Share this post

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *