ਗਰਮੀ, ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਠੰਢੇ ਦੀ ਬੋਤਲ ਖੋਲ੍ਹਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਵਿੱਚ ਗਲੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਦੀ ਠੰਢਕ; ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ, ਬੋਤਲ ਖੋਲ੍ਹੀ ਤੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਨੇ ਇਸ ਆਮ ਆਦਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ।
ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਠੰਢਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ 2.45 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਅਜਿਹਾ 'ਡਰਿੰਕ' ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਬੰਧ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿੱਠੇ ਠੰਢੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਾ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸੀ।
ਪਰ ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਠੰਢੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੇਟ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਰੀਖਣ-ਆਧਾਰਿਤ ਖੋਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਆਦਤ ਬਾਰੇ ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ।
1.12 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ
ਇਹ ਖੋਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਿਹਤ ਖੋਜਾਂ-ਨਰਸਿਜ਼ ਹੈਲਥ ਸਟੱਡੀ ਅਤੇ ਹੈਲਥ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਜ਼ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਸਟੱਡੀ-ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 1,12,284 ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 278 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਈ।
ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਠੰਢਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕ, ਮਿੱਠਾ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ, ਪੰਚ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਠੇ ਡਰਿੰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਸਰਵਿੰਗ ਅਜਿਹਾ ਠੰਢਾ ਪੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ 2.45 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਰਵਿੰਗ ਲਗਭਗ 237 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਮੰਨੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸੰਕੇਤਕ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਠੰਢਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੇਟ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ 1.12 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 278 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ।
ਫਰਕਟੋਜ਼ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਠੰਢਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਫਰਕਟੋਜ਼ ’ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵੱਧ ਫਰਕਟੋਜ਼ ਦੀ ਖਪਤ ਨੂੰ ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵੱਧ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਰਕਟੋਜ਼ ਜਾਂ ਠੰਢੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਉਠਾਈ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਦੀ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ, ਪਾਚਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੜਬੜਾਂ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਇਸ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟ ਕੈਲੋਰੀ ਵਾਲੀ ਨਕਲੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨਾਲ ਬਣੇ ਠੰਢਿਆਂ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਏਨੀ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ
ਪੇਟ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਜੀਵਨ-ਢੰਗ, ਉਮਰ, ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਾਰਕ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲਾਗਾਂ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਲੀਕੋਬੈਕਟਰ ਪਾਈਲੋਰੀ ਨਾਮੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਜੋਖ਼ਮ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਾਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਜਾਂਚੀ। ਪਰ ਠੰਢਿਆਂ ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕੋਬੈਕਟਰ ਪਾਈਲੋਰੀ ਲਾਗ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਠੰਢਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਸ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ
ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਖ ਠੰਢਿਆਂ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਖਪਤ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਡਰਿੰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮੋਟਾਪਾ, ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਵਧੀਆਂ ਹਨ।
ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਦਤ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਠੰਢਾ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਆਦਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਠੰਢੇ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ, ਖੁਸ਼ੀ, ਦੋਸਤੀ, ਖੇਡ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਤਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਚੀਨੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਚੀਨੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਇੱਕ ਗਿਲਾਸ ਜਾਂ ਬੋਤਲ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਵਾਧੂ ਚੀਨੀ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਉੱਥੇ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਨਹੀਂ
ਠੰਢਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਵਾਧੂ ਚੀਨੀ ਦੀ ਵੱਧ ਖਪਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੋਟਾਪੇ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਠੰਢਾ ਪੀਣ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਆਦਤ ਦਾ ਹੈ।
ਪਿਆਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਹਰ ਵਾਰ ਠੰਢਾ ਚੁਣਨਾ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਚੋਣ ਦਿਨ, ਹਫ਼ਤੇ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਖੋਜ ਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਚੇਤਾਵਨੀ ਸਮਝੋ
ਇਸ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ “ਠੰਢਾ ਪੀਓਗੇ ਤਾਂ ਕੈਂਸਰ ਹੋਵੇਗਾ”, ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਲਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦੇਣਾ ਕਿ “ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ”, ਇਹ ਵੀ ਸਹੀ ਰਵੱਈਆ ਨਹੀਂ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦਾ ਕੰਮ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਵਾਰ ਅੰਤਿਮ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੋਰ ਖੋਜ ਦੀ ਲੋੜ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਠੰਢਿਆਂ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇਖੇ ਗਏ ਇਸ ਸਬੰਧ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਸਲ ਜੈਵਿਕ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ।
ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਇੰਨੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਆਦਤ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਿਆਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਠੰਢਾ ਸਵਾਦ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਹਤ ਦੀ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਸਵਾਦ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਬਣਾਉਣਾ ਕਿਹੜੀ ਸਿਆਣਪ ਹੈ?
ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਦੀ ਠੰਢਕ ਲਈ ਚੁੱਕੀ ਬੋਤਲ ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੋਤਲ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਬੋਤਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਸਵਾਲ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
